Slik snakker de i Oschlo(Oslo), Norges hovedstad ✨

🔗 Norskbloggen/oschlo-norges-hovedstad

An der Episod vun haut schwätzt d'Camilla mam Halim Saghir iwwer wat et heescht en Oslo Bierger ze sinn.

Audioclips aus "Uti vår hage", enger Comedy-Serie vum NRK, wou de Personnage Oslolosen schwätzt, goufe benotzt.

🔗 NRK TV

..Akerselva, eng Sträif vun Wierker,

Dir leeft wéi Schnéi op engem Schong ...

Wëllt Dir méi wëssen wéi wéivill Awunner et an der Haaptstad sinn, oder a wéivill Quartiere d'Stad opgedeelt ass? Wëllt Dir e bësse méi wëssen, wat d'Mentalitéit an der Haaptstad charakteriséiert?

... den Oslo-Jargon dee mir hei an dëser Stad benotzen ...

Wat charakteriséiert d'Art a Weis wéi d'Leit an der Haaptstad schwätzen?

..skarru verstinn haut d'Oschlo, dann mussru verstoen geschter Oschlo. Dir sidd hëlleflos an dëser Stad wann Dir net versteet wéi Oslo fréier war.

Oder wëllt Dir Tipps iwwer manner bekannte Plazen fir ze goen, déi vläicht gutt mat Iech huelen wann Dir an der Haaptstad sidd?

...dat ass dann dem Hønse-Lovisa säin Haus. Hiren Numm war net wierklech Lovisa. Hiren Numm war Magda an hatt hat Hënn...

Wann Dir dat alles vun engem echte Oslo Bierger wëllt héieren, dh een deen zu Oslo gebuer an opgewuess ass, dann ass dës Episod fir Iech.

Bass du fäerdeg?

Da fänken mir un!

Oslo, jo! Oslo Stad. Loosst eis mat e puer Fakten ufänken an dat ass et. Oslo ass eng vun den eelste Stied an Norwegen a bei wäitem déi gréisst Stad mat insgesamt 699.827 Awunner an ass a 15 Quartiere opgedeelt, all mat senger eegener Administratioun.

(Snorkel Kläng gefollegt vun Subway Kläng.)

Wëllkomm Halim Saghir!

Ok, Halim, also bass du zu Oslo gebuer an opgewuess. Dir sidd ee vun mengen eelste Frënn. Ech kennen dech, jo, et gëtt 25-26 Joer ginn.

H: Jo, et ass eng laang Zäit.

C: Ech hunn dech haut als Gaascht invitéiert well Dir en Oslo Bierger sidd a well ech weess datt Dir vill "Passioun" fir Oslo fillt

H: Jo, ech maachen.

C. Wat ass sou speziell iwwer Oslo?

H: Perséinlech mengen ech, datt et de kompakten Stadkär ass, soss ass et der Tatsaach, datt et vun der Waasserfront hei am Oslofjord a bis zu 500 Meter iwwer dem Mieresspigel nëmmen ongeféier 25 Minutte mam Subway ass.

C: Jo, et ass fantastesch mat esou enger kuerzer Distanz op Nordmarka dann. (Nordmarka ass de Bëschgebitt ausserhalb vum Zentrum vun Oslo.)

H: Absolut onheemlech, jo.

C: Oslo ass bekannt fir d'Stad mat, et ass virun allem d'Haaptstad, awer och d'Stad wou déi meescht Nationalitéite vertruede sinn, an et sinn eng onheemlech Zuel vun Immigranten zu Oslo, souwuel wann et ëm Leit aus aneren Deeler kënnt vun Norwegen awer och vu baussen. Ech sinn net zu Oslo gebuer an opgewuess. Ech sinn heihinner geplënnert, zwar als Kand, mee bal Teenager an ech hunn deemools keng Norwegesch geschwat. Also ech war en Immigrant an ech fille mech elo, sou vill Joer sinn vergaangen, awer ech fille datt Oslo meng Stad ass. Wann ech eng Sauna bei der Oper huelen an an de Fjord sprangen an da kann ech an den Haapt Deichmann (Bjørvika Bibliothéik) goen an da kann ech mam Vëlo op de Frognerparken fueren an da kann ech am Summer eng Rees op Huk maachen. Ech fille wéi wann et meng Stad ass. Et ass dann Deel vu mengem erweiderten Wunnzëmmer. Wann Dir verstitt.

H: Jo, ech verstinn ganz gutt wat Dir mengt. Ech mengen, datt Oslo Sécherheet straalt. Oslo ass normal fir mech dann.

C: Jo, awer ass et e schéinen Normal? Gitt et Iech ze denken, "ah, ech hunn meng Stad gär"?

H: Jo, ech maachen. Ech bewonneren d'Stad fir d'Offer déi se a Konscht a Kultur huet. D'Offer Dir hutt fir Leit déi aktiv wëlle sinn. Et gëtt e Räichtum vun verschiddenen Offeren fir jiddereen, souwuel Osloer Awunner a Visiteuren.

C: Wat ech dann wonneren ass, wann Dir iwwer Osloer Bierger schwätzt; kënnt Dir en Oslo Bierger ginn an net Norweegesch schwätzen? Wat mengt Dir doriwwer?

H: Ech gleewen perséinlech datt wann Dir eng Postadress an eng Wunnadress zu Oslo hutt, egal ob Dir iwwerhaapt Norweegesch schwätzt, Dir kënnt als Osloer Bierger definéiert ginn.

C: Ech hat eng Kéier en Noper. Si huet op der Universitéit zu Oslo geschafft. Si war italienesch an hat e Jong deen an déi selwecht Schoul gaangen wéi mäi Jong. Also hat si op d'mannst 11 Joer an Norwegen gelieft, an huet geschafft a geschafft a Steiere bezuelt an de ganze Package gemaach. Mee si huet kee Wuert Norweegesch geschwat. Also, net ee Wuert Norwegesch. An dann war ech e bësse wéi, gutt, Dir verpasst dann vill. Dir verpasst alles wat d'Sprooch ëmfaasst. Awer wann Dir gesot hutt, wann Dir op Zara (eng Kleederkette) gitt an e Pullover wëllt kafen, gitt Dir gefrot Englesch ze schwätzen. Oder Dir gitt e Plat bestellen, also eng Pizza oder e Burger oder Zalot, oder wat och ëmmer, an dann seet de Kelner: "Sorry, I do not speak Norwegian". An dës sinn och Steier-bezuelen Persounen, déi Deel vun Osloer Gesellschaft sinn.

H: Si sinn Oslo-Bierger dofir.

C: Gutt, Dir kënnt en Oslo Bierger sinn ouni Norweegesch ze schwätzen, awer da verpasst Dir vill gutt Saachen.

H: Jo, Dir maacht.

..et kënnt vum "hønn" dat heescht eng al Harmonika, déi se fréier gespillt huet, awer et war net wierklech eng Harmonika. Et war e Stéck Geschwüren an et huet ranzlech ausgesinn ...

C: Wat charakteriséiert d'Art a Weis wéi d'Oslo d'Leit schwätzen?

H: Éischtens, vläicht ass et esou wéi mir "Oslo" soen. OSchlo mat sch, Soe mer dat net?

Soss... Mir mussen esou efficace an eisem Gespréich sinn. Ech muss bal soen, datt mir dann souwuel Wierder a Sätz raséieren.

C: Awer mir mussen tëscht Ostranddialekt a Westranddialekt zu Oslo ënnerscheeden. Mir mussen et ernimmen.

H: Jo, dee westlechen Dialekt ass e bëssen esou..

C: Jo, et ass am noosten Bokmål.

H: Et ass.

C: Also wa mir nëmmen Norweegesch léieren, da kënnt Dir soen datt de westlechen Dialekt am einfachsten ze verstoen ass, während den östlechen Dialekt am schwieregste ass.

Ursprénglech war den Oslo-Dialekt d'Sprooch déi vun den ënneschte soziale Schichten geschwat gëtt, also Aarbechter, Haushalter a Klengbaueren. Den Dialekt ass enk verbonne mat den Ëmgéigend Eastland Dialekter. Den Oslo-Dialekt gëtt och Oslomål, Vikamål, Østkantmål genannt an historesch als Vollekssprooch genannt, déi vulgär Sprooch an d'Stroosssprooch ass e komplett getrennten norwegesche Dialekt an ass domat den traditionellen Dialekt zu Oslo. A wann Dir vun der Ostsäit an der Westsäit schwätzt, da staamt et aus dem bescheidenen Ufank vun der Industrie an Norwegen, wou d'Fabrécksaarbechter op der Ostsäit vun der Akerselven gewunnt hunn, während d'Fabrikbesëtzer op der Westsäit vun der Akerselven gelieft hunn. An nach bis haut soen jonk Leit Saachen wéi "oh, et ass wierklech Osten", oder "Oh, et ass wierklech Westen". Béid Deeler sinn pejorativ, awer si bedeiten verschidde Saachen an der Aart a Weis datt "Ostrand" bëlleg a schlecht ass, während "Westrand" snobistësch a steif ass.

Obwuel den Oslo-Dialekt als Dialekt bal ausgestuerwen ass, hunn verschidden Elementer aus dem Dialekt an der geschwate Sprooch zu Oslo iwwerlieft. Beispiller sinn d'Tendenz vum Oslo-Dialekt fir Wierder ze kontraktéieren wéi: ha'kke, vi'kke sku'kke bø'kke dat heescht "net hunn", "net wëllen", "soll net" a "soll" t". Dëst sinn nëmmen e puer Beispiller. Wann d'Oslo d'Leit séier an alldeegleche Situatiounen schwätzen mat wéineg Fokus op Diction, kënnen esou Elementer ganz siichtbar ginn.

C: Jo, also ass et net "just-just" eng Persoun ze verstoen déi den Oslo-Dialekt schwätzt. Et ass net nëmmen-just ..!

H: Nee, Dir sot et elo selwer. "D'ekke just just".

C: Dir just net.

H: Et ass net nëmme just

C: Nee, et ass net nëmme just.

H. Saachen ze soen wéi "jo, Dir wësst wat ech mengen?" "Shamans" ginn.

C: "Shamans"

H: Jo. Ween ass dann de Chef hei? Et gëtt de "mæsåme Chef Herd".

C: "Mæsåme Chef Herd".

H: Da fänks du mam Konsonant «m».

C: "Net wouer" an Oschlo'sk gëtt "iyan".

H: Ian.

C: Jo

H: Dir wësst wat ech mengen, "iyan".

C: "Sjæmen'iyan" Et geet drëm d'Sprooch ze streamlinéieren, sou datt Dir esou wéineg Buschtawen wéi méiglech benotzt. Dir schmiert just d'Wierder zesummen.

H: A mir hu vill Beispiller dovun. Mir hu wuel mat "ække", "bøkke", "kanke", "vikke", "skakke" driwwer geschwat an da si mir ganz drop mat n, mat Pronomen, an a, wann et feminin ass, ofzeschléissen.

Sona'n Saz fäerdeg? Net, hien atonéiert, mä de sona'n.

C: Sot et nach eng Kéier .. Sona'n Saz fäerdeg?

H: Jo, op eng Manéier sona'n.

C: Huet menger Mamm gëschter mat de Platen gehollef?

H: Gitt Dir net méi an d'Schoul?

C: A, wësst Dir net..

H: Dir wësst dat.

C: Jo. A an N. Dir hutt richteg héieren. Den Oslo-Dialekt huet den Artikel virun engem Substantiv oder Verb, zum Beispill a'Kari oder n'Per.

Gitt en net méi an d'Schoul? Gitt hatt net méi an d'Schoul?

A'gøkke et vettu. Si mécht net, Dir wësst.

Kuckuck et. Hien mécht dat net.

Dunn war et e leschte klenge Bijou datt Dir braucht mat Iech ze kréien. Et gëtt Drock. Den Oslo-Dialekt huet e bësse spezielle Gebrauch vum Drock. wann ech d'Wuert Bananen huelen. Baaanaan, e laange flotte Sound. Den Oslo-Dialekt gëtt verbueden Fabréck gëtt Fabréck, Telefon gëtt Telefon a Medizin gëtt Medizin.

Also endlech e bëssen iwwer Osloer Leit. Dir hutt den Ostküst Dialekt an Dir hutt de Westküst Dialekt, an esou ass et datt den Ostküst Dialekt vill méi ähnlech ass wéi den ursprénglechen Dialekt deen, wéi se soen, op eng Manéier ausgestuerwen ass, awer net komplett. Dann hutt Dir de West Kandian Dialekt wou d'Leit sou no wéi méiglech mam Bokmål schwätzen. Also musse mir tëscht formell an informeller Situatioun z'ënnerscheeden. An de meeschte formelle Situatioune wäerten d'Leit sech zéien. Si wäerten en Effort maache fir sou no wéi méiglech mam Bokmål ze schwätzen an hir Diktioun wäert deementspriechend sinn. Si wäerte kloer an der Ried sinn. Awer wann ech op enger Party sinn, wannru genéisst dech. Wann Dir mat Frënn sidd an e bësse Spaass wäert hunn, kann et geschéien datt Dir iwwerspréngt, lax an Ärer Diktioun gëtt an den Oslo-Dialekt benotzt op eng Manéier déi e bëssen domm ass wou Dir mat der Diktioun schlëmmt. Also wësst datt et och en Element an der Sprooch gëtt fir tëscht dem formellen an dem informelle z'ënnerscheeden.

C: Halim, sot eis e bëssen iwwer wéi Dir d'Stad benotzt!

H: Mmm, weider ... Ech recommandéieren jidderengem deen zu Oslo wunnt an et nach net probéiert huet: Maacht eng Rees an de Bristol Hotel a schmaacht de richtege Kakao deen se do hunn, deen se aus richtege Schockela maachen.

C: Mee do hunn se och ganz gudden Napoleonskuch!

H: Rou elo. Jo, do hunn se och ganz gutt Pavlova Kuchen!

C: Jo, an duerchschnëttlech. Si hu ganz gutt Schnëtt. Mee et kascht e bëssen dohinner ze goen.

H: Jo, ech géif op alle Fall recommandéieren, datt d'Leit sech fir d'éischt an engem Chesterfield an der Bibliothéikssektioun setzen an op de Keller waarden. A wann Dir Kuch wëllt, musst Dir tatsächlech op de Kuchsdisk goen.

C: Jo, an dann gëtt et e Pianist, deen Dëschmusek spillt.

H: Et ass, an et ass sou schéin ze sëtzen an déi Dëschmusek am Hannergrond ze hunn a Kakao mat Crème genéissen. Elo mengen ech, du kriss dee Krug net méi. Virdru krut Dir e ganze Becher ...

C: An da muss een en Dësch am Viraus reservéieren, well en ëmmer voll ass.

H: Jo, vläicht sollt Dir et maachen, well wann Dir iessen gitt. Jo, et ass lecker.

C: am Hotel Bristol. Et ass ouni Zweiwel eng ganz flott Erfahrung.

H: Jo, an ech géif de Leit sécherlech recommandéieren dës Subway Rees ze huelen. Ech hunn ugekënnegt, datt et just 25 Minutte vum Waasserrand a bis op genee 505 Meter iwwer dem Mieresspigel wier. Voksenåsen, et gëtt och en Hotel, wou se eng fantastesch Terrass hunn. Gitt Iech eng schwaarz oder soss eppes kafen, oder e Cortado wann Dir aus Tromsö sidd a sëtzt op der Terrass do a genéisst d'Vue iwwer ganz Oslo. Dir kënnt tatsächlech bal de ganze Wee bis op Lørenskog gesinn.

C: Wonnerbar. Wann et eng Saach wier déi Dir am meeschten iwwer Oslo gär hutt, wat wier et?

H: Et kléngt e bëssen geeky wann ech et elo soen, ech si sécher, awer Dir versprécht net ze laachen, oder?

C: Ech wäert net laachen.

H: Jo, merci. De kollektive System. Jo, op d'mannst fir mech war et zimmlech... huet mech souguer gehollef ze gestalten a wéi ech kleng war sinn ech an de Bus, oder en Metro oder en Tram geklomm, deen ech normalerweis net geholl hunn an op d'Terminus erausgefuer sinn.

C: Dir sidd e bësse vun enger Entdeckungstyp.

H: Jo, et war einfach eng Entdeckungsrees fir en 10 Joer ale.

C: Cool!

H: Ech hu geduecht dat wier wierklech, wierklech Spaass.

C: Elo soll och gesot ginn, datt den ëffentlechen Transport zu Oslo ... et ass prévisibel. Et ass efficace.

H: Jo.

C: Et ass net besonnesch bëlleg, mir kënnen dat sécher soen.

H: Nee.

C: An deem Sënn gesinn ech, datt den ëffentlechen Transport zu Oslo super ass. Awer wann Dir eng Saach sidd, déi Dir am mannsten iwwer Oslo gär hutt?

H: Da mengen ech, mir sollten eng aner Zort Transport ugoen. Elo kléngt et wéi wann ech e Camionschauffer sinn. Ech kann et net sinn, well ech relativ sehbehënnert sinn an dofir waren dës Scooter eng Erausfuerderung fir mech a fir déi Gläichgesinn deemools, an och anerer, mengen ech. Dass et e Scooter gëtt, wéi zum Beispill, wéi ech haut heihinner koumen, e Scooter e bësse méi wäit an der Strooss an der Mëtt vum Trëttoir stoung an ech hunn en mat der Schëller geschloen. Si sinn esou grouss, dës Scooter, datt se bis op Är Schëller erreechen. Elo kléngt et wéi wann ech relativ kuerz sinn, wann ech dat soen, awer .. Souwuel dat, wéi och datt se an Iech kënne verluer goen.

C: Elo ass et net e Motorino Typ vu Scooter iwwer mir schwätzen hei. Mir schwätzen iwwer e Scooter mat engem Motor op. Et huet wuel virun dräi Joer ugefaang, also kënnt Dir pro Minutt lounen, wann ech richteg verstanen hunn?

H: Dir hutt.

C: Also ass et ganz populär ginn an et kann bis zu 30 km an der Stonn fueren.

H: Ech mengen et ass 20.

C: An dann ass et e besonnesche grousse Problem nuets, wann Dir Leit hutt, déi jo, et sinn net nëmmen een oder zwee oder dräi, heiansdo sinn et souguer véier op engem an deemselwechte Scooter, an dann hunn se en Alkoholgehalt an dann crashen hinnen, an dann schloen se op Iech, déi ënnerwee sinn heem an dann awer déi fortgoen. Also et kann e bëssen enttäuschend sinn.

H: Et kann, net nëmme fir mech.

C: Awer och fir mech

H: Fir dech, wanns de dobausse mat der Wagon ze spadséieren an e klengen Trottoir ass an de Scooter um Buedem ass. Si sinn zimlech schwéier ze beweegen.

C: Jo, si si ganz schwéier.

Ech mengen eigentlech ech mat Iech averstanen Oma t mannst sympathesch Saach iwwer d'Stad Oslo sinn d'Scooter. Et ginn esou vill vun hinnen. Et ginn esou vill Verréckten op hinnen, datt et e bëssen stresseg gëtt. Elo hu mir iwwer Oslo Leit geschwat a wat se charakteriséiert.

Wat sinn d'Leit vun Oslo wierklech?

Wann Bergens e bësse haart a boastful sinn, déi Osloer fannen et ganz einfach Bergens ze nennen, wéi sinn Osloer Leit?

H: D'Oslo Leit betruechten sech als zimlech tolerant, houfreg op Diversitéit, op d'mannst déi meescht, hunn ech den Androck. Awer dann denken ech och, datt d'Leit aus aneren Deeler vum Land d'Oslo Leit als e bëssen cocky betruechten, just well se aus der Haaptstad sinn.

C: Dir musst esou gutt sinn wann Dir zu Oslo wunnt?

H: Jo, et schéngt ganz kloer wann Dir gereest sidd. Wann Dir zum Beispill Student aus Tromsø sidd, an Dir gitt zréck op Tromsø an d'Vakanz, da frot Dir e Cortado (Kaffi). Sidd Dir eng grouss Stad Persoun? Da sidd Dir eng Oslo Persoun ginn a ginn "gutt an et".

C: Ok Halim dann muss ech just villmols merci soen dass dir matgemach hutt.

H: Ku'ba'mangle. Dat mannste wat ech maache konnt.

C: Da freeën ech mech op déi nächst Kéier wou mir eis am Studio treffen.

H: Ech weisen op ech "Shaman"!

🔗 Norskbloggen/oschlo-norges-hovedstad